ساخت پرسشنامه آنلاین رایگان؛ از طراحی تا تحلیل

1. ۱

   گویه‌ها را آماده کنید

   گویه‌های هر بُعد را از پرسشنامه‌ی محقق‌ساخته‌تان بیاورید یا یکی از پرسشنامه‌های استاندارد آماده را بردارید؛ ثبت‌نام رایگان است و کارت بانکی نمی‌خواهد.

2. ۲

   طیف و ماتریس را بچینید

   گویه‌های هم‌طیف را در یک ماتریس لیکرت بگذارید و برای سؤال‌های جمعیت‌شناختی تک‌انتخابی، عدد و استان و شهر را به کار ببرید.

3. ۳

   رضایت‌نامه و غربالگری

   در صفحه‌ی اول متن رضایت آگاهانه بگذارید و با منطق شرطی کسی را که در جامعه‌ی آماری نیست با پیام مناسب از پرسشنامه بیرون ببرید.

4. ۴

   لینک را پخش کنید

   لینک کوتاه یا QR را در تلگرام، ایتا، بله یا کلاس بفرستید و «یک پاسخ به‌ازای هر نفر» را روشن کنید.

5. ۵

   خروجی بگیرید و تحلیل کنید

   پاسخ‌ها را مستقیم به‌صورت فایل SPSS یا اکسل بگیرید و سراغ پایایی و آزمون فرضیه‌ها بروید.

بیشتر پرسشنامه‌های پایان‌نامه چند گویه دارند که با یک طیف مشترک سنجیده می‌شوند؛ از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم». برای این کار فیلد «ماتریس تک‌انتخابی» بهترین انتخاب است: هر ردیف یک گویه و هر ستون یک درجه‌ی طیف است. روی موبایل هر ردیف به کارتی عمودی تبدیل می‌شود تا پاسخ‌دهنده مجبور به اسکرول افقی نشود.

برای گویه‌های تکی هم مقیاس عددی، ستاره، اسلایدر و NPS دارید. اگر ترتیب گزینه‌ها ممکن است روی پاسخ اثر بگذارد، ترتیب گزینه‌ها یا صفحه‌ها را تصادفی کنید و گزینه‌هایی مثل «هیچ‌کدام» را همیشه آخر نگه دارید.

با منطق شرطی، سؤال‌ها فقط برای کسانی باز می‌شوند که به آن‌ها مربوط‌اند؛ مثلاً پرسش‌های سابقه‌ی کار فقط برای شاغلان. غربالگری هم ممکن است: اگر پاسخ‌دهنده در جامعه‌ی آماری شما نیست، فرم با پیام دلخواه همان‌جا تمام می‌شود و پاسخش در شمارش اصلی نمی‌آید.

پرسشنامه‌ی پایان‌نامه فقط چند سؤال نیست؛ داور می‌پرسد هر گویه از کجا آمده و چطور مطمئن شده‌اید درست می‌سنجد. این شش قدم پیش از ساختن فرم آنلاین، همان چیزی است که در فصل سوم باید بنویسید:

1. ۱

   سازه و ابعاد را مشخص کنید

   متغیرهای پژوهش و ابعاد هر کدام را از چارچوب نظری بیرون بکشید. اگر برای سازه‌تان ابزار معتبر و ترجمه‌شده هست، همان را به کار ببرید و به منبعش ارجاع دهید؛ فقط برای بخش‌هایی که ابزار ندارند گویه بنویسید.

2. ۲

   برای هر بُعد چند گویه بنویسید

   معمولاً دست‌کم سه گویه برای هر بُعد، تا پایایی و تحلیل عاملی همان بُعد ممکن باشد. هر گویه کوتاه باشد، فقط یک مفهوم را بپرسد، جهت‌دار نباشد و چند گویه‌ی معکوس هم داشته باشید تا پاسخ مکانیکی پیدا شود.

3. ۳

   طیف را یکی کنید

   گویه‌های هر بُعد را با یک طیف مشترک، معمولاً لیکرت پنج‌گزینه‌ای از «کاملاً مخالفم» تا «کاملاً موافقم»، بسنجید و کدگذاری را از پیش مشخص کنید. سؤال‌های جمعیت‌شناختی را کوتاه نگه دارید و به آخر پرسشنامه ببرید.

4. ۴

   روایی محتوا را بسنجید

   گویه‌ها را برای چند متخصص بفرستید. در پایان‌نامه‌ها نسبت روایی محتوا (CVR) لاوشه و شاخص روایی محتوا (CVI) رایج است: کمینه‌ی پذیرفتنی CVR به تعداد متخصصان بستگی دارد (برای ۱۰ نفر ۰٫۶۲) و CVI بالای ۰٫۷۹ معمولاً پذیرفته می‌شود.

5. ۵

   پیش‌آزمون بگیرید

   پرسشنامه را برای حدود ۳۰ نفر از جامعه‌ی آماری اجرا کنید، گویه‌های مبهم را از روی بازخوردشان اصلاح کنید و پایایی هر بُعد را با محاسبه آلفای کرونباخ بسنجید؛ ۰٫۷ و بالاتر معمولاً پذیرفتنی است.

6. ۶

   حجم نمونه را تعیین کنید

   پیش از پخش لینک، تعداد پاسخ لازم را با فرمول کوکران آنلاین حساب کنید و برای ریزش پاسخ‌های ناقص، چند ده پرسشنامه بیشتر جمع کنید.

در بسته‌هایی که هوش مصنوعی دارند، در «فرم جدید» روش «با هوش مصنوعی» و نوع «نظرسنجی» را انتخاب کنید و در یک جمله بنویسید پرسشنامه درباره‌ی چیست و چه کسانی پاسخ می‌دهند. پیش‌نویس سؤال‌ها، گزینه‌ها و منطق ساخته می‌شود و مثل هر فرم دیگری ویرایش‌پذیر است؛ بعد هم با «ویرایش با هوش مصنوعی» می‌توانید بخواهید، مثلاً، همه‌ی گویه‌ها در یک طیف لیکرت پنج‌گزینه‌ای بیایند.

اگر سازه‌ی پژوهشتان ابزار معتبر دارد، لازم نیست پرسشنامه را از نو تایپ کنید. ابزارهای استاندارد زیر با گویه‌ها، طیف و نمره‌گذاری خودکار آماده‌اند و صفحه‌ی هر کدام منبع، دستور نمره‌گذاری و نسخه‌ی Word و PDF دارد؛ ردیف آخر چند پیمایش محقق‌ساخته است که می‌توانید الگو بگیرید:

• کار و سازمان: فرسودگی شغلی کپنهاگ (CBI)، استرس شغلی HSE و بار کاری NASA-TLX.
• سلامت روان: افسردگی PHQ-9، اضطراب GAD-7، افسردگی، اضطراب و استرس (DASS-21) و استرس ادراک‌شده‌ی کوهن (PSS-10).
• روان‌شناسی و بهزیستی: عزت نفس روزنبرگ، رضایت از زندگی دینر، حمایت اجتماعی ادراک‌شده و شخصیت پنج‌عاملی Mini-IPIP.
• فناوری و کاربردپذیری: کاربردپذیری سیستم (SUS)؛ و برای فعالیت بدنی IPAQ فرم کوتاه.
• پیمایش‌های پژوهشی محقق‌ساخته: سبک زندگی و عادت‌های روزانه، عادت‌های مالی خانوار و رفتار خرید مواد غذایی خانوار.

فهرست کامل، با مجوز استفاده و منبع هر ابزار، در پرسشنامه‌های استاندارد با نمره‌گذاری خودکار است.

حجم نمونه‌ی بیشتر پایان‌نامه‌ها با فرمول کوکران یا جدول مورگان تعیین می‌شود. برای جامعه‌ی بزرگ یا نامعلوم، با سطح اطمینان ۹۵٪ و خطای ۰٫۰۵، این عدد حدود ۳۸۴ نفر است و برای جامعه‌ی محدود کمتر می‌شود. عدد دقیق جامعه‌ی خودتان را با ماشین‌حساب حجم نمونه (فرمول کوکران) حساب کنید.

بسیاری از فرم‌سازها در بسته‌ی رایگان سقف حدود ۱۰۰ پاسخ دارند؛ یعنی درست وقتی به میانه‌ی نمونه‌گیری رسیده‌اید، فرم بسته می‌شود یا باید هزینه بدهید. در پرسینو ساخت و انتشار رایگان است و حساب رایگان هر ماه ۶۰ پاسخ دارد؛ پاسخِ بیشتر با یکی از بسته‌های ماهانه، سه‌ماهه یا سالانه باز می‌شود و هیچ پاسخی گم نمی‌شود. برای جبران ریزش، چند ده پرسشنامه بیشتر از حجم نمونه جمع کنید.

هر فرم یک لینک کوتاه دارد که فقط از رقم و خط تیره ساخته شده (تاریخ شمسیِ ساخت به‌علاوه‌ی یک شماره)؛ پس در پیامک و پیام‌رسان‌ها به رشته‌ی طولانیِ نویسه‌های درهم تبدیل نمی‌شود. همین لینک را در تلگرام، ایتا، بله یا گروه‌های کلاسی بفرستید؛ برای تلگرام و واتس‌اپ دکمه‌ی اشتراک مستقیم هم هست.

برای کلاس یا جلسه‌ی حضوری، QR فرم را روی اسلاید یا کاغذ بگذارید و اگر سایت یا وبلاگ دارید، فرم را با iframe داخل صفحه جاسازی کنید. پاسخ‌دهنده بدون ساخت حساب فرم را پر می‌کند. اگر پرسشنامه طولانی است، قالب صفحه‌به‌صفحه یا گفت‌وگویی را امتحان کنید؛ روی موبایل نرخ تکمیل بهتری می‌گیرد.

در تنظیمات انتشار گزینه‌ی «یک پاسخ به‌ازای هر نفر» را روشن کنید. سامانه با کوکی و اثر انگشت مرورگر تشخیص می‌دهد که این دستگاه قبلاً پاسخ داده است. این روش جلوی تکرارهای معمول را می‌گیرد، اما کسی که مرورگر یا دستگاهش را عوض کند ممکن است دوباره پاسخ بدهد؛ برای همین راه‌های سخت‌گیرانه‌تری هم هست:

• تأیید پیامکی موبایل: هر شماره فقط یک پاسخ کامل دارد.
• دعوت‌نامه‌ی یک‌بارمصرف برای فهرست مشخص، مثل کارکنان یک سازمان: هر لینک فقط یک‌بار پاسخ می‌گیرد و می‌دانید چه کسی هنوز جواب نداده.
• گزارش «پاسخ‌های مشکوک»: پاسخ‌های کمتر از ۱۰ ثانیه و ماتریس‌هایی را که همه‌ی ردیف‌هایشان یک ستون خورده، جدا نشان می‌دهد تا پیش از تحلیل پاک‌سازی کنید.
• ضداسپم پیش‌فرض، یعنی فیلد تله و حداقل زمان پرکردن، پاسخ ربات‌ها را کنار می‌گذارد.

از منوی «خروجی» در بخش پاسخ‌ها، فایل SPSS (‎.sav) بگیرید؛ آماده‌ی تحلیل است: نام هر متغیر از کلید سؤال می‌آید، متن سؤال برچسب متغیر می‌شود و گزینه‌ها کد عددی با برچسب مقدار دارند. هر ردیف ماتریس لیکرت یک متغیر ترتیبی جداست، چندانتخابی‌ها برای هر گزینه یک متغیر صفر و یک می‌گیرند و سطح سنجش (اسمی، ترتیبی یا مقیاسی) از پیش تعیین شده است.

SPSS تقویم شمسی ندارد؛ برای همین هر تاریخ به‌صورت تاریخ استاندارد SPSS می‌آید و یک ستون متنی شمسی هم کنارش دارد. پاسخ خالی داده‌ی گمشده است، نه صفر، و «نظری ندارم» در ماتریس گمشده‌ی تعریف‌شده با برچسب خودش. خروجی SPSS هم مثل اکسل در حساب رایگان هست.

1. ۱

   خروجی SPSS بگیرید

   در بخش پاسخ‌ها، از منوی «خروجی» گزینه‌ی SPSS را بزنید؛ بازه‌ی تاریخی که بالای صفحه انتخاب کرده‌اید روی فایل هم اعمال می‌شود.

2. ۲

   در SPSS باز کنید

   فایل ‎.sav را مستقیم باز کنید؛ برچسب‌ها و کدها آماده‌اند و لازم نیست گزینه‌ها را دستی کدگذاری کنید.

3. ۳

   گویه‌های معکوس را برگردانید

   اگر پرسشنامه‌تان گویه‌ی معکوس دارد، فقط همان‌ها را با Recode برعکس کنید؛ در پرسشنامه‌های استاندارد پرسینو نمره‌ی کل از پیش با گویه‌های معکوس حساب شده و ستون جدا دارد.

4. ۴

   پاک‌سازی و تحلیل

   پاسخ‌های ناقص و مشکوک را با ستون «وضعیت» کنار بگذارید، نمره‌ی هر بُعد را حساب کنید و سراغ پایایی و آزمون فرضیه‌ها بروید.

اگر با اکسل کار می‌کنید، خروجی اکسل (xlsx) یا CSV هم هست: هر سؤال یک ستون است و در ماتریس لیکرت هر گویه ستون جداگانه‌ی خودش را دارد؛ تاریخ‌ها هم شمسی و هم میلادی می‌آیند و فایل CSV طوری ذخیره می‌شود که حروف فارسی در اکسل به‌هم نریزد. برای پایایی، ستون گویه‌ها را در محاسبه آلفای کرونباخ بچسبانید.

پیش از خروجی گرفتن، نگاهی به گزارش‌های آماده بیندازید: آمار توصیفی هر سؤال، میانگین هر ردیف ماتریس، جدول متقاطع دو سؤال و ماتریس همبستگی سؤال‌های عددی. این‌ها جای تحلیل آماری پایان‌نامه را نمی‌گیرند، اما خطای داده و الگوهای اولیه را زود نشان می‌دهند.

پرسشنامه‌ساز پایان‌نامه را با معیار داده‌ای که به دستتان می‌رسد انتخاب کنید، نه ظاهر فرم؛ این جدول را برای هر ابزاری که امتحان می‌کنید پر کنید:

پرسشنامه‌ی پژوهشی یک سازه، مثل رضایت شغلی یا اضطراب، را با چند گویه می‌سنجد و برای پایان‌نامه یا مقاله روایی، پایایی و تحلیل آماری می‌خواهد. نظرسنجی برای تصمیم عملیاتی است و هر سؤالش جدا خوانده می‌شود: رضایت مشتری این ماه، بازخورد یک رویداد یا انتخاب میان چند گزینه. اگر کار شما دومی است، صفحه‌ی ساخت نظرسنجی آنلاین دعوت‌نامه، NPS و گزارش‌های رضایت‌سنجی را توضیح می‌دهد.

برای اجرای کامل، از متن رضایت آگاهانه تا خروجی SPSS و متن آماده‌ی فصل سوم، راهنمای اجرای آنلاین پرسشنامه‌ی پایان‌نامه را بخوانید. چند پرسشنامه‌ی پژوهشی آماده هم هست: پرسش‌نامه‌ی پژوهشی سبک زندگی و عادت‌های روزانه، پژوهش رفتار خرید مواد غذایی خانوار و پرسش‌نامه‌ی عادت‌های مالی خانوار.