بانک سؤال: چطور بسازیدش که آزمون‌های مختلف هم‌ارز بمانند

بانک سؤال یعنی مخزنی از سؤال‌ها که آزمون‌ها از آن ساخته می‌شوند. مزیتش بازاستفاده و تصادفی‌سازی است؛ خطرش نابرابری بین داوطلب‌هاست.

دو بُعدی که هر سؤال باید داشته باشد

1. دسته (موضوع). سؤال به کدام سرفصل مربوط است.
2. سطح دشواری. آسان، متوسط، سخت.

بدون این دو، انتخاب تصادفی یعنی ممکن است یک داوطلب پنج سؤال آسان از یک سرفصل بگیرد و دیگری پنج سؤال سخت از سرفصل دیگر. این آزمون، آزمونِ شانس است نه دانش.

قانون انتخاب به‌جای تصادف محض

به‌جای «۱۰ سؤال تصادفی از ۲۰۰ تا»، بنویسید:

دسته	آسان	متوسط	سخت
مفاهیم پایه	۲	۱	۰
کاربرد	۱	۳	۱
تحلیل	۰	۱	۱

حالا هر داوطلب سؤال‌های متفاوتی می‌بیند ولی ساختار آزمونش یکی است.

سطح دشواری را حدس نزنید — اندازه بگیرید

سطحی که طراح سؤال تعیین می‌کند اغلب با واقعیت نمی‌خواند. بعد از اولین اجرا، درصد پاسخ درست هر سؤال را ببینید:

• بالای ۸۵٪ درست: سؤال آسان است (یا سرنخ دارد).
• زیر ۲۵٪ درست: یا سخت است یا مبهم — بخوانیدش.
• حدود ۵۰–۷۰٪: نقطه‌ی شیرین برای تفکیک داوطلب‌ها.

سؤالی که همه درست می‌زنند و سؤالی که همه غلط می‌زنند، هیچ‌کدام بین داوطلب‌ها تفکیک نمی‌گذارند و عملاً جای خالی در آزمون‌اند.

اندازه‌ی بانک

قاعده‌ی سرانگشتی: بانک باید دست‌کم پنج برابر تعداد سؤال آزمون باشد تا تصادفی‌سازی معنی‌دار شود. برای آزمون ۲۰ سؤالی، ۱۰۰ سؤال. زیر سه برابر، همپوشانی بین آزمون‌ها آن‌قدر زیاد است که مزیتش از بین می‌رود.

سؤال‌های سوخته را بازنشسته کنید

سؤالی که چند بار در آزمون‌های واقعی آمده، احتمالاً بیرون درز کرده. نشانه‌اش: درصد پاسخ درستش ناگهان بالا می‌رود بدون اینکه چیزی در آموزش عوض شده باشد. آن سؤال را کنار بگذارید.